Już nie tak mocnymi i pewnymi głosami, ale wciąż z młodzienczą werwą śpiewamy buńczuczne strofy popularnej przewodnickiej piosenki kołowego kabaretu "Skafander". Cóż..., chociaż wielu z nas trudno w to uwierzyć, chociaż wielu z nas nie chce się już przyznać, ale to już naprawdę 52 lata odkąd przewodnicy-studenci wodzą po górskich szlakach. To juz 52 lata "męczymy się z gorami, a góry z nami", to już 52 lata dostojny górski Majestat toleruje naszą dzialalność. Siwy włos, praca, obowiązki, rodzina, ciągły brak czasu są w stanie zatrzeć wspomnienia i oddalić nas od ukochanych gór, turni, hal, rajdów, obozów i wypraw.

Z pożółkłych kart historii

Już od zamierzchłych czasów, odkąd istniały góry i odkąd istnieli studenci, środowisko akademickie inspirowało kwalifikowaną turystykę górską. W 1856 roku studenci liceum w Preszowie pod opieką Adama Kunischa wyruszyli na pierwszą znaną w historii młodzieżową wycieczkę w Tatry. Powstawały coraz liczniejsze nieformalne grupy młodych turystów górskich, które z biegiem lat organizowały się w kluby milośnikow i zdobywców gór. Tak powstawaly m.in. Akademicki Klub Turystyczny (1906 r.) oraz Oddział Akademicki Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (1930 r.). Po II wojnie światowej coraz większy rozwój górskiej turystyki studenckiej oraz jej coraz bardziej zorganizowany charakter (rajdy, zloty, obozy wędrowne) stworzyły potrzebę wykształcenia kwalifikowanych kadr przewodnickich działających w środowisku akademickim. W listopadzie 1955 roku, przy Zrzeszeniu Studentów Polskich, powstaje w Krakowie pierwsze w Polsce Koło Przewodników Studenckich (KPS). Inicjatorem i założycielem Koła był Włodzimierz Kulczycki.

W 1956 r. ponad połowę obozów wędrownych ZSP prowadzili przewodnicy studenccy. Wodzili oni brać studencką po Tatrach, Pieninach, Gorcach, Beskidach i Bieszczadach. Obok popularnej studenckiej "Akcji Lato", coraz mocniej rozwijała się górska turystyka pozawakacyjna. Liczne rajdy, złazy, zloty i obozy zimowe współorganizowali i prowadzili przewodnicy KPS.

Do legendy przeszły słynne z koleżeńśtwa i wspaniałej atmosfery bazy turystyczne przeznaczone dla górskich obozów wędrownych oraz dla turystów indywidualnych. Ornak, Hala Gąsienicowa, Roztoka, Łysa Polana, Toporowa Cyrhla, Hucisko, Olcza, Miśkowka, Siwa Polana, Jaworki, Lubań, Krościenko, Gorc, Rytro, Niemcowa w Polsce oraz Slabejka, Matlary, Jaworzyna Spiska, Stara Leśna, Zwierówka na Słowacji - wywołują wspomnienia u dziesiątków tysięcy podstarzałych dziś "studentów".

Na przełomie lat 50. i 60. przewodnicy studenccy uznali, że ich wiedza i górska działalność predysponują ich do zdawania egzaminów przewodnickich PTTK. Po początkowych trudnościach i przełamaniu nieufnosci przewodnickich elit PTTK, które nie kwapily się do przyjęcia studentów do swego grona - w 1963 roku ZG PTTK zezwolił oddziałom międzyuczelnianym PTTK oraz Radom Okregowym ZSP na tworzenie Studenckich Kól Przewodnickich. Dzięki temu już oficjalnie zaistniało Studenckie Koło Przewodników Turystycznych, które od 1967 roku przyjęło nazwę Studenckiego Koła Przewodników Górskich (SKPG). W tym samym roku pierwsza grupa ochotników przystąpila do egzaminu państwowego na uprawnienia przewodnika beskidzkiego i wkrótce dwunastu szczęśliwców składało przewodnickie ślubowanie. Przez kilka lat trwały przymiarki przewodników studenckich do egzaminów państwowych na uprawnienia tatrzańskie. Szereg osób związanych z Tatrami nie miało przekonania o słuszności i potrzebie zdobywania uprawnień przez osoby zamieszkałe poza Zakopanem. Dopiero powstałe w 1954roku Koło Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki z Krakowa przetarło szlaki dla pozazakopianskiego przewodnictwa tatrzańskiego. Ostatecznie w 1966 roku pierwsi przewodnicy SKPG - po długotrwalych i trudnych egzaminach - zdobyli państwowe uprawnienia przewodnictwa tatrzańskiego. Do dnia dzisiejszego uprawnienia takie uzyskało 209 przewodników.

W połowie lat 80. w akademickim środowisku przewodników doszło do podziału. Przewodnicy beskidzcy pozostali w dotychczasowych strukturach SKPG, natomist przewodnicy tatrzanscy założyli w 1987 r. odrębne Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich (AKPT). Obydwa koła w dalszym ciągu ze sobą ściśle i chętnie współpracują oraz dzialają w ramach jednego Oddziału Akademickiego PTTK.

Z działalności SKPG i AKPT

Działalność statutowa obu kół to przede wszystkim działalność przewodnicka oraz promocja i rozwój turystyki górskiej. Od 52 lat przewodnicy studenccy organizowali i prowadzili liczne górskie obozy wędrowne i stacjonarne, rajdy, zloty i zimowiska. Współorganizowali namiotowe bazy turystyczne w górach Polski, Słowacji i Bulgarii. W późniejszym okresie zaczęto organizować wędrówki w Alpy, Dolomity, Pireneje, Gorgany i Czarnohorę. Do najbardziej popularnych rajdów należały Rajd Tatrzański, Kulczyckiego, Rajd Kurierów oraz liczne rajdy jesienne, zimowe i wiosenne.

Działalność szkoleniowa

Od początku swego istnienia SKPG i AKPT prowadzą intensywną działalność szkoleniową wykorzystując do niej uznane autorytety górskie oraz własnych instruktorów. Z doświadczeń i życzliwosci Zofii i Henryka Paryskich, Kazimierza Dzioba, Eugeniusza Strzebońskiego, Piotra Lichaczewskiego, Jana Krupskiego, Włodka Cywinskiego, Jerzego Zembrzuskiego, Jozka Olszewskiego, Pawła Skawińskiego, Józka Posadzkiego, Edka Władysiuka, Jana Wątroby, Lesława Bochenka, Teresy Fischer, Zbigniewa Kozaka, Barbary Twaróg oraz wielu, wielu innych "Ludzi gór" - korzystaly kolejne pokolenia studenckich przewodników. Coraz wyższe wymagania egzaminacyjne oraz zapotrzebowanie na wysokiej klasy przewodników, posiadających głęboką wiedzę teoretyczną oraz właściwe kwalifikacje praktyczne, spowodowało konieczność wypracowania nowoczesnych i skutecznych form szkoleniowych. Przez wiele lat kurs przewodnicki składał się z dwóch etapów: roboczego kursu na uprawnienia wewnętrzne - studenckie oraz rocznego kursu doszkalającego do egzaminów państwowych. Od połowy lat 80-tych zaniechano kursów na uprawnienia wewnętrzne i aktualnie szkolenie przewodnickie trwa półtora roku koncząc się egaminem na uprawnienia przewodnika beskidzkiego lub tatrzańskiego III klasy. W kołach chętni zdają na II i I klasę. W AKPT prowadzone jest rownież szkolenie taternickie. Szereg osób posiada uprawnienia przewodników narciarstwa wysokogórskiego oraz uprawnienia językowe. Wśród członków AKPT są przewodnicy posiadający licencje TPN uprawniającei do prowadzenia poza ogólnie dostępnymi szlakami.

Hymn SKPG Kraków - Watra (Jasno płonie watra w lesie)

Hymn SKPG Kraków powstał na początku lat 60-tych w schronisku na Turbaczu podczas jednego z organizowanych przez Koło Rajdów Kulczyckiego. Jego słowa zostały najprawdopodobniej napisane przez Andrzeja Czubka (blacha nr 7), Andrzeja Klecana (blacha nr 8) i Andrzeja Urbańskiego (blacha nr 4). Być może swój wkład w tekst ma także Franciszek Serwatka (przyjęty do Koła w 1958 r.)

Melodia prawdopodobnie jest nieco późniejsza, gdyż nawiązuje do ludowych melodii górali z bułgarskiego Pirynu, który na przełomie lat 60-tych i 70-tych był jednym z celów wypraw krajoznawczych członków naszego Koła.
W połowie lat 70-tych na jednym z Walnych Zebrań SKPG Kraków piosenkę Watra (Jasno płonie watra w lesie) ustanowiono oficjalnym hymnem SKPG, który do dzisiaj śpiewany jest podczas najważniejszych uroczystości kołowych, takie jak np. blachowanie nowych przewodników. W połowie lat 80-tych podjęto inicjatywę zastąpienie "Watry" piosenką Staszka Figla "W stronę gór" (bez konsultacji pomysłu z autorem tego utworu). Wniosek ten przepadł z uwagi na przywiązanie do tradycji uwczesnych członków Koła. Ponowna próba rewizji hymnu miała miejsce pod koniec lat dwutysięcznych, ale i tym razem tradycja kołowa okazała się być wystarczająco silną, aby "Watra" pozostała hymnem kołowym.

Na koniec warto jeszcze wyjaśnić skąd w piosence słynny "barszczyk" z ostatniej zwrotki. Otóż kiedy powstawał tekst półki sklepowe były wyjątkowo ubogie, a górskie menu opierało się głównie na ziemniakach, kiełbasach "trzydziestkach szóstkach" (36 zł/kg) i zupach z proszku bądź kostki, wśród których wyjątkowo popularny był właśnie barszcz. Być może również "bycie zbójem" po wypiciu tego barszczu świadczy o odwadze osób, które decydowały się na jego spożycie, gdyż smakiem zapewne on nie zachwycał.

  Opracował: Paweł Konieczny

Jasno płonie watra w lesie,
Echo piosnkę niesie w dal,
I rozlega się dokoła,
Pieśń cudownych, gorczańskich hal.

Wieczór do snu nas kołysze,
Kamienicy dzikiej szum,
Szelest wiatru i szum liści,
To gorczański śpiewa bór.

W takt melodii tej zasypia,
Tajemnicy pełen las,
A na wierchach gdzieś roztacza,
Krągły księżyc srebrzysty blask.

Przy ognisku wiara siedzi,
I gotuje barszczyk swój,
A kto barszczyk ten spróbuje,
To prawdziwy gorczański zbój.

Wyprawy

Wizytówką SKPG i AKPT są organizowane wyprawy w Góry Wysokie. Pierwsze dalsze wyjazdy zagraniczne miały miejsce w latach 1967-72 i były to wyprawy w góry Jugoslawii i Bulgarii. Pozniej zaczęlismy jeździć w Alpy, Pireneje, Dolomity i góry Grecji. Rok 1974 to początek wyjazdów w góry najbardziej egzotycznych rejonow świata. Nasze sweterki i blachy przewodnickie zawędrowały w Hindukusz (1974, 77), góry Iranu (1975), Atlas (1984), Taurus (1984), góry Chin (1987), Borneo (Mt. Kinbalu, 1988), Kaukaz (1989, 19991), Karakorum (1990), Himalaje (1984, 1990, 1992). Odwiedziliśmy tak egzotyczne kraje jak: Nepal, Tybet, Sikkim, Pakistan, Maroko, Wietnam, Malezja, Chiny, Indie. Członkowie SKPG i AKPT eksplorowali podziemny świat jaskiń Europy, Azji i Ameryki Południowej. Kilku miłośnikom białego szaleństwa udało się zjechać na nartach z Piku Lenina (7122 m n.p.m.).

Wydawnictwa

Działalność wydawnicza to kilkadziesiąt pozycji obejmujących liczne materiały szkoleniowe, biuletyny informacyjne, materiały bibliograficzne, reportaże z wypraw w góry wysokie, przewodniki i śpiewniki. Do najbardziej reprezentacyjnych wydawnictw SKPG należy ukazujący się od 1978 roku periodyk "Watra".

Szalone pomysły, matrymonium i imprezowe ekscesy czyli, Życie Towarzyskie SKPG i AKPT



Wspominając działalność towarzyską przewodników studenckich można określić SKPG i AKPT jako doskonałe Biuro Matrymonialne. Już kilkadziesiąt młodych doskonale zapowiadających się przewodniczek i przewodników zostało bezpowrotnie straconych wiażąc się wzajemnie okowami małżeńskimi. Skromną przeciwwagą dla "Kołowego Matrymonium" był istniejący przez wiele lat "Klub Panien Za Wcześnie Urodzonych" (przez złośliwych zwany prościej "Klubem Starych Panien"). Od lat imprezami integrującymi środowisko przewodników studenckich były "Misteria Przewodnickie" oraz hucznie obchodzone kolejne "Lecia" Koła. Imprezy te skladają się zwykle z części oficjalnej (ślubowanie przewodnickie nowych członków , misteria) oraz części nieformalnej - kuluarowej, która przybiera najbardziej fantazyjne, niekonwencjonalne formy.

Do tradycji należą słynne mecze pilki nożnej "Tatry - Beskidy", które swoją zaciętością zdecydowanie przerastają mistrzostwa świata. We wszystkich kołowych imprezach towarzyszy nam ognisko, gitara, piosenka oraz słynny Kołowy Kabaret. Kabaret od wielu lat udowadnia nam, jak bardzo traci polska scena teatralna i estradowa nie zatrudniając wspaniałych aktorów, piosenkarzy i muzyków z kręgow SKPG i AKPT. Humor, wdzięk, improwizacja i absolutny brak tremy to tylko niektóre zalety naszych kołowych artystów. Do popularnych kołowych imprez należą również narciarskie zawody "O Puchar Prezesa". W tłustych latach działalności Koła startowali w nich zarówno wysokiej klasy zawodnicy, jak i ci, którzy jeszcze nie odróżniali przodu od tylu narty.

Dzisiaj



Nostalgiczne strofy piosenki Andrzeja Mroza niezwykle trafnie oceniają sytuację w przewodnictwie studenckim. Zmniejszenie zorganizowanych form górskiej turystyki studenckiej ograniczyły przewodnickie życie SKPG i AKPT. Coraz mniej obozów, rajdów, tętniących życiem i wspaniała atmosfera baz namiotowych, szaleńczych imprez i pomysłów, towarzyskich spotkań - to aktualny obraz studenckiej turystyki górskiej. Ale "góry hartują i porzucić ich się nie da" dlatego wierzymy, ze uda nam się powrócic do lat świetnosci, do specyficznego kilmatu i romantyzmu, które nieodłącznie towarzyszyły górskim wędrowkom i studenckiemu przewodnictwu, pamiętajmy o słowach piosenki Stasia Figla:



Włodzimierz Kulczycki

Włodzimierz Kulczycki urodził się 12 września 1919 r. we Lwowie. Był wybitnym działaczem w środowisku akademickim, przewodnikiem beskidzkim i tatrzańskim, przodownikiem GOT, członkiem PTTK od 1950 r. Kulminacja jego działalności turystycznej przypada na pierwszą połowę lat 50-tych. Są to początki zorganizowanej turystyki studenckiej. W.Kulczycki włączył się bardzo aktywnie w dzieło organizacji i popularyzacji turystyki kwalifikowanej wśród studentów środowiska krakowskiego. Akcja ta początkowo opierała się na "wczasach wędrownych" wykupywanych w PTTK. Ale dzięki m.in. wybitnemu talentowi organizacyjnemu i niestrudzonej pracy W. Kulczyckiego środowisko krakowskie jako pierwsze w Polsce stworzyło w listopadzie 1955 r. zespół własnej kadry turystycznej - Koło Przewodników Studenckich (obecnie SKPG Kraków). W.Kulczycki został pierwszym Prezesem KPS, a jego wysiłki zmierzały do upowszechnienia i umasowienia studenckiej turystyki górskiej. Dzięki staraniom W.Kulczyckiego w maju 1956 r. odbył się I Rajd Babiogórski, w którym uczestniczyło ponad 500 studentów z całej Polski. Rajde ten zapoczątkował rozrastającą się z roku na rok akcję studenckich rajdów, złazów i innych imprez turystycznych. W.Kulczycki był również jednym z założycieli powstwałego w 1957 r. Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Krakowie (obecnie Oddział Akademicki), który skupił wszystkie działające w wyższych uczelniach koła PTTK. Włodziemierzowi Kulczyckiemu została powierzona funkcja Wiceprezesa w pierwszym Zarządzie OM PTTK (Prezesem był wówczas Janusz Trzebiatowski). W. Kulczycki zmarł tragicznie 16 marca 1958 r. w Krościenku. Dla upamiętnienia jego postaci, kolejne Rajdy Babiogórskie organizowane przez SKPG Kraków nazwane zostały imieniem Włodziemierza Kulczyckiego. Wielka popularność Rajdów Kulczyckiego - największej (po ok. 2000 uczestników) i wyjątkowo długo (bo do 1971 r.) utrzymującej się w kalendarzu ogólnopolskim studenckiej imprezy turystycznej była spłatą długu wdzięczności za jego pionierską pracę na polu rozwoju turystyki i krajoznawstwa w środowisku akademickim w Polsce.

Autor: Jan Wiktor

Poczet Prezesów SKPG

1955	Włodzimierz Kulczycki
1957 - 59	Andrzej Urbański
1960	Bartłomiej Kwiatkowski
1961	Roman Krukierek
1962	Michał Jagiełło
1963	Jerzy Kowalczyk
1964	Roman Krukierek
1965	Jacek Mizerski
1966	Tadeusz Majewski
1967	Stanisław Dorosz
1968	Zdzisław Lang
1969	Jacek Święcki
1970	Tadeusz Syryjczyk
1971	Zygmunt Kruczek
1972	Anna Zarow
1973 (III - V)	Tadeusz Syryjczyk
1973 - 74	Witold Winiarski
1974 (od III)	Lesław Wojciechowski
1975	Marek Radwański
1976	Andrzej Rabenda
1977	Jan Wiktor
1978	Krzysztof Koczur
1979	Jerzy Dąbrowski
1980	Leszek Sulowski
1981 - 82	Jan Dziura
1983	Leszek Sulowski
1984 - 85	Kazimierz Stagrowski
1985 - 87	Leszek Ogórek
1987 - 89	Ryszard Bisztyga
1989 - 90	Roman Mączek
1990 - 91	Aleksander Dymek
1991 - 93	Jarosław Baryluk
1993 - 94	Ewa Ciślak
1994 - 95	Jarosław Baryluk
1995 - 96	Mirosława Walczyk
1996 - 97	Anna Grzybowska
1997 - 98	Konrad Łyś
1998 - 99	Daniel Szałankiewicz
1999 - 2002	Sebastian Wypych
2002 - 2005	Bernadetta Zawilińska
2005 - 2007	Natalia Figiel
2007 - 2009	Magdalena Słoboda
2009 -	Agata Kapłon